Memurların Eş Durumu Tayin Hakkı Nedir?

EŞ DURUMU NEDENİYLE YER DEĞİŞİKLİĞİ NEDİR?

657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu, kamu görevlilerinin hak ve yükümlülüklerini düzenleyen temel yasal çerçeveyi belirler. Bu kapsamda memurlar için tanınan önemli haklardan biri de eş durumu tayini hakkıdır. Eş durumu tayini, evli devlet memurlarının aile birliğini koruyabilmesi ve eşleriyle aynı ilde yaşayabilmesi adına tanınan bir tayin imkânıdır.

Eş durumu nedeniyle yer değişikliği çeşitli mevzuat hükümlerinde düzenlenmiştir. Bu durum, özellikle Bursa gibi büyük şehirlerde görev yapan memurlar açısından aile birliğini sağlamak adına büyük önem arz eder.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasa’sının 41. Maddesinde, ailenin Türk toplumunun temeli olduğu belirtilerek, Devletin, ailenin huzur ve refahını sağlamak için gerekli tedbirleri alacağı kurala bağlanmıştır.

Devlet Memurları Kanunu’nun 72. Maddesi 2. Fıkrasında “Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır.” hükmüne yer verilmiştir.

Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına Dair Yönetmeliğin 14. Maddesinde ise, eş durumundan yer değişikliğinin usul, esasları ve şartları düzenlenmiştir.

EŞ DURUMU TAYİNİ ŞARTLARI NELERDİR?

Devlet memurlarının yer değiştirmelerine ilişkin esaslar 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72. Maddesi ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Devlet Memurları Kanunu 72. Maddesine göre yer değiştirme suretiyle atanmalarda bazı hususlar göz önünde bulundurularak yer değişikliği suretiyle atamalar yapılır. Yer değişikliği suretiyle atamalarda dikkate alınacak hususlar şöyle sıralanabilir:

Hizmetlerin gerekleri,
Hizmetlerin özellikleri,
Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren illeri gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılması.

Kanun ve Yönetmelik hükümleri gereğince eş durumu nedeniyle yer değişikliği talebinin kabulü için bazı koşulların sağlanması gerekir. Genel hatlarıyla eş durumu tayinin şartları şu şekilde sıralanabilir:

Atama yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılır.
Aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmalıdır.
Eşlerden her ikisinin de kamu görevlisi olması halinde, eş durumu tayini isteyen kişinin talepte bulunması gerekir.
Atama işlemi 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır.

Ayrıca, memurun bağlı olarak çalıştığı kamu kurumunun yer değişikliğine ilişkin yönetmeliklerinde belirlenen usul ve esaslarda yer verilen şartlara da dikkat edilmelidir. Bu noktada İdare Hukuku bilgisi gerektiren teknik detayların doğru anlaşılması, başvurunun başarılı sonuçlanmasında belirleyici olabilir.

EŞLERDEN BİRİSİ DEVLET MEMURU DEĞİLSE EŞ DURUMUNDAN TAYİN İSTENEBİLİR Mİ?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına Dair Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde, sadece memur çiftler değil, eşi özel sektörde SGK’lı olarak çalışıyor olması halinde de ilgili memur eş durumu nedeniyle yer değişikliği talep edebilir. Ancak bu durumda da;

Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması gereklidir.

Memurlar, eş durumuna bağlı tayin talebinde bulunmak istediklerinde, eşlerinin çalışma durumunu, sosyal güvenlik prim ödeme gün sayısını göz önünde bulundurarak başvuru yapmalıdırlar. Başvuruların eksiksiz ve zamanında yapılması, sürecin olumlu sonuçlanması açısından oldukça önemlidir. Bu süreçte Bursa Avukat desteği almak, başvurunun yasal temellere dayanmasını sağlar.

EŞ DURUMU TAYİN BAŞVURUSU NE ZAMAN YAPILIR?

Yer değişikliğine ilişkin başvuru ilgili kamu kurumunun belirlediği takvim doğrultusunda belirli atama dönemlerinde yapılır. Sürecin takip edilmesi ve doğru zamanda hareket edilmesi gereklidir. Özellikle Bursa’da görev yapan memurlar, yerel uygulamalara hâkim bir idare avukatı ile hareket ettiklerinde süreci daha sağlıklı yürütürler.

EŞ DURUMUNDAN TAYİN MÜMKÜN OLMADIĞINDA:

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, eş durumundan tayin mümkün olmadığı hallerde aile birliğinin korunması amacıyla memura bazı izin hakları tanımıştır.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72. Maddesine göre, yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere izin verilebilir.

Bu durumda memura verilecek izin şu şartlarda verilir:

Bu suretle izin verilenlere, aylık ve diğer ödemelerine karşılık olarak, aylık (taban ve kıdem aylığı dahil), ek gösterge, zam ve tazminatlarının kanuni kesintiler düşüldükten sonraki net miktarının, eşleri;
a) Olağanüstü Hal Bölgesine dahil illerle bu illere mücavir olarak belirlenen illerde görevli olanlara % 60’ı,
b) Kalkınmada 1 inci derecede öncelikli yörelerde görevli olanlara %50’si,
c) Kalkınmada 2 nci derecede öncelikli yörelerde görevli olanlara %25’i, kurumlarınca kadro tasarrufundan ödenir.

Eşleri diğer yörelerde görevli olanlar ise ücretsiz izinli sayılır.

Yukarıda sayılanların kadroları eşlerinin görevlendirme süresiyle sınırlı olarak saklı tutulur. Ancak, bu süre memuriyet boyunca 4 yılı hiçbir surette geçemez. Bunların kademe ilerlemesi; emeklilik ve diğer bütün hakları ve yükümlülükleri devam eder. Ancak ücretsiz izin verilenlerin bu sürelerinin emeklilikten sayılabilmesi için kesenek ve kurum karşılıklarının her ay kendileri tarafından T.C. Emekli Sandığına yatırılması gerekir.

Sonuç olarak;

Eş durumu nedeniyle tayin, aile birliğinin korunmasını destekleyen önemli bir uygulamadır. Ancak, sürecin başarı ile tamamlanması için tayin şartlarının dikkatlice incelenmesi ve başvuruların özenle yapılması önem arz etmektedir. Aksi durumda tayin taleplerinin reddedilmesi, eksik belgeler veya yanlış uygulamalar nedeniyle idare mahkemesine başvuru gerekebilir.

Bu noktada İdare Hukuku alanında deneyimli bir Bursa Avukatı ile çalışmak büyük önem taşır. Özellikle Bursa’da görev yapan memurlar için yerel koşulların dikkate alındığı bireysel başvurularda, Bursa Avukat danışmanlığı oldukça etkilidir. Eş durumu tayini ile ilgili ret kararları, eksik bilgilendirme ya da kurumsal ihmaller nedeniyle mağduriyet doğurabilir. Bu nedenle sürecin başından itibaren bir avukattan hukuki destek alınması, hak kaybını önleyecektir.

Bursa Avukatlık Büromuz olarak, İdare Hukuku Hizmetlerimiz kapsamında, özellikle kamu personelinin yaşadığı idari uyuşmazlıklarda, eş durumu tayini ve diğer memur haklarına dair her türlü uyuşmazlık için danışmanlık ve hukuki destek sağlamaktayız. Ayrıca Danışmanlık Alın sayfamızdan bize ulaşarak detaylı bilgi talep edebilirsiniz.

Av.Arb. Alize Gökşen KAYA